بورسیت آرنج (بورسیت اولکرانون)؛ علائم، خطرات و راهنمای جامع درمان
بورسیت آرنج (التهاب بورس اولکرانون) یکی از شایعترین علل مراجعه به کلینیک فوقتخصصی جراحی آرنج در تهران است. این عارضه با ایجاد ورم کیسهای نوک آرنج در اثر ضربه، فشار مداوم یا عفونت باکتریایی بروز میکند. تشخیص بهموقع ماهیت عفونی یا غیرعفونی، مسیر درمان آب آوردن آرنج را از استراحت و تخلیه مایع (آسپیراسیون) تا جراحی بورسکتومی آرنج مشخص مینماید.
بورسیت آرنج چیست؟ تجمع مایع و التهاب کیسه روغنی پشت نوک آرنج. علامت هشدار: قرمز، داغ شدن پوست و تب (نشانه بورسیت سپتیک و عفونی). درمان: در فاز اول پد محافظ و کمپرس یخ، در صورت نیاز تخلیه استریل با سوزن، و در موارد مزمن و عودکننده جراحی برداشتن بورس (بورسکتومی).
علل شایع ایجاد تورم در نوک آرنج
کیسه بورس به صورت طبیعی لایه نازکی از مایع لغزنده دارد؛ اما عوامل زیر محرک افیوژن و آب آوردن آن هستند:
- فشار طولانیمدت وضعیتی (Student's Elbow): تکیه مداوم نوک آرنج به سطوح سخت مانند میز کار یا فرمان ماشین.
- ضربه مستقیم و تروما: زمین خوردن روی نوک دست در ورزش یا سوانح روزمره.
- بورسیت عفونی (سپتیک): نفوذ باکتریها از طریق خراشیدگی سطحی پوست به عمق بورس.
- بیماریهای زمینهای: حملات حاد نقرس یا روماتیسم مفصلی.
جدول افتراق بالینی: بورسیت عفونی در برابر غیرعفونی
| شاخص بررسی | بورسیت غیرعفونی (Aseptic) | بورسیت عفونی (Septic - نیازمند اقدام فوری) |
|---|---|---|
| وضعیت پوست | رنگ طبیعی یا کمی گرم، بدون برافروختگی | کاملاً داغ، متورم، قرمز و برافروخته |
| درد موضعی | معمولاً بدون درد یا درد ملایم هنگام خم کردن | درد شدید، ضرباندار حتی در حالت استراحت کامل |
| علائم عمومی | بدون تب و لرز، حال عمومی مناسب | همراه با تب، لرز، تعریق و احساس کوفتگی |
هرگز اقدام به تخلیه آب آرنج با سوزن یا سرنگ خانگی نکنید. ورود باکتریهای سطح پوست به داخل بورس میتواند آسیب مفصلی گسترده و عفونت استخوان (استئومیلیت) ایجاد کند.
علائم تشخیصی بورسیت اولکرانون
- برآمدگی نرم، مواج و بدون درد در ابتدای بیماری روی نوک استخوان اولکرانون.
- محدودیت خفیف در خم کردن کامل آرنج به دلیل کشیده شدن پوست روی توده.
- حفظ کامل دامنه حرکتی داخل مفصل آرنج.
مسیر درمان تخصصی بورسیت آرنج
شیوه درمانی بر پایه وضعیت عفونی بودن و مدت زمان بروز توده تعیین میشود:
- درمان محافظهکارانه: بستن پد محافظ آرنج، سرمادرمانی و تجویز داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs).
- آسپیراسیون استریل (تخلیه مایع): خارج کردن مایع با سرنگ در مطب و ارسال نمونه به آزمایشگاه جهت کشت و اسمیر.
- جراحی بورسکتومی آرنج (Bursectomy): در بورسیتهای مزمن عودکننده یا موارد عفونی مقاوم، جراح ارتوپد بورس ملتهب را با یک برش کوچک خارج میکند. بدن پس از مدتی یک لایه بورس نو و سالم جایگزین خواهد کرد.
سوالات متداول مراجعین
چگونه بورسیت عفونی را از بورسیت غیرعفونی تشخیص دهیم؟
بورسیت عفونی با تب و لرز، قرمزی پوست، گرمای موضعی بالا و درد ضرباندار همراه است، در حالی که نوع غیرعفونی معمولاً بدون تب و درد شدید است.
آیا تخلیه مایع بورسیت (آسپیراسیون) باعث درمان قطعی میشود؟
کشیدن آب آرنج فشار را کم میکند، اما اگر فشار مکرر حذف نشود یا ترشح دیواره بورس ادامه داشته باشد، احتمال تجمع مجدد مایع وجود دارد.
چه زمانی برای بورسیت آرنج جراحی بورسکتومی انجام میشود؟
در مواردی که بورسیت مدام عود میکند یا عفونت به آنتیبیوتیک پاسخ نمیدهد، جراحی خارج کردن کیسه بورس (بورسکتومی) تجویز میشود.
کلاسترهای تخصصی جراحی و آسیبهای آرنج
معاینه دقیق و درمان برآمدگی و آب آوردن آرنج
ارزیابی زودهنگام توسط فوق تخصص ارتوپدی مانع از پیشرفت عفونت و آسیب به غضروف مفصل میشود.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) — Elbow Olecranon Bursitis Care Guide
- Mayo Clinic — Olecranon Bursitis Diagnosis, Aspiration and Management
؛ علائم، خطرات عفونت و درمان | دکتر یوسف فلاح){kind=link}
بدون دیدگاه