شکستگی شانه چیست و چه بخش‌هایی را درگیر می‌کند؟

شکستگی شانه در عمده موارد بالینی به آسیب قسمت پروگزیمال یا سر و گردن استخوان بازو (Proximal Humerus Fracture) اشاره دارد؛ نقطه‌ای حساس که استخوان بازو با حفره گلنوئید مفصل شانه ارتباط برقرار می‌کند. با این حال، تروماهای مفصل شانه ممکن است هم‌زمان با کشیدگی یا آسیب تاندون‌ها در روتاتور کاف یا ناپایداری‌های حاد همراه باشند.

این آسیب در دو گروه عمده از مراجعین دیده می‌شود:

• سالمندان: اغلب بر اثر افتادن ساده روی دست باز و به دلیل کاهش تراکم استخوان (استئوپروز).
• جوانان و ورزشکاران: به دنبال حوادث رانندگی پرانرژی، تصادفات موتورسیکلت یا ضربات شدید ورزشی.

علائم بالینی شکستگی شانه

شدت علائم به میزان جابجایی قطعات استخوان و همراهی آسیب با بافت نرم وابسته است:

• درد حاد و شدید که با کوچک‌ترین حرکت بازو تشدید می‌شود
• تورم، خون‌مردگی و اکیموز وسیع که طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت به بازو و قفسه سینه انتشار می‌یابد
• ناتوانی کامل در بالا بردن دست یا چرخاندن مفصل شانه
• احساس سایش استخوانی (Crepitus) هنگام جابجایی ناخواسته اندام

نحوه تشخیص دقیق و ارزیابی استخوانی

روند تشخیص با معاینه دقیق نبض‌های محیطی و عملکرد عصب آگزیلاری آغاز می‌شود. ابزارهای تصویربرداری لازم عبارتند از:

• گرافی ساده (X-Ray) شانه در چند نما: ارزیابی اولیه خطوط شکستگی بر اساس طبقه‌بندی نیر (Neer Classification).
• سی‌تی‌اسکن سه بعدی (3D CT-Scan): برای بررسی زاویه توبروزیته‌ها، میزان خردشدگی سر استخوان و برنامه‌ریزی دقیق ابزارگذاری در اتاق عمل.
• ام‌آر‌آی (MRI): در صورت شک هم‌زمان به گسستگی تاندونی که ممکن است نیاز به ترمیم یا پیوند تاندون شانه داشته باشد.

درمان غیرجراحی؛ چه زمانی کافی است؟

نزدیک به ۷۰ تا ۸۰ درصد از شکستگی‌های شانه بدون جابجایی مشخص (Undisplaced) یا با حداقل جابجایی قطعات، نیازی به مداخله جراحی باز ندارند. پروتکل محافظه‌کارانه شامل:

• بی‌حرکتی کوتاه‌مدت با اسلینگ یا آویز دست مخصوص به مدت ۲ تا ۳ هفته
• کنترل درد و التهاب با داروهای تخصصی ضدالتهاب
• شروع زودهنگام تمرینات پاندولی و فیزیوتراپی جهت ممانعت از بروز شانه منجمد (خشکی مفصل)

درمان جراحی شکستگی سر استخوان بازو

در مواردی که قطعات استخوانی بیش از یک سانتی‌متر جابجا شده باشند یا زاویه سر استخوان بیش از ۴۵ درجه منحرف شده باشد، برای بازگرداندن بیومکانیک حرکتی دست، جراحی باز الزامی خواهد بود.

مراحل بازتوانی و بهبودی

جوش خوردن رادیولوژیک استخوان عموماً بین ۶ تا ۱۰ هفته به طول می‌انجامد. توانبخشی به سه فاز متوالی تقسیم می‌گردد: حرکات غیرفعال محافظت‌شده در هفته‌های اول، تمرینات فعال کمکی از هفته چهارم، و بدنسازی و تقویت عضلات روتاتور کاف و دلتوئید از ماه سوم به بعد تا اندام فوقانی به قدرت کامل دست یابد.

سوالات متداول